Deze week is de Week van de Toegankelijkheid. Voor Publieke Mobiliteit is toegankelijkheid een uitgangspunt voor elke dag. Dat begint bij het betrekken van mensen die zelf ervaren waar het misgaat. Soms levert dat al een concrete les op voordat een bijeenkomst is begonnen.
Een toegankelijke locatie, tot aan de voordeur
Dit jaar organiseerden we voor een gemeente een klankbordgroep met ervaringsdeskundigen om mee te denken over een visie op publieke mobiliteit. Daarvoor moesten deelnemers vanzelfsprekend ook de bijeenkomst kunnen bezoeken. We hadden de locatie daarop uitgezocht. Alles vond plaats op de begane grond en er was een aparte zij-ingang. Toch kon een van de deelnemers met zijn rolstoel niet naar binnen. Een kleine richel bleek voldoende om hem tegen te houden.
Een kunststof helling moest uitkomst bieden. Die was ergens bij de gemeente beschikbaar, maar niemand wist waar hij was gebleven. Er ontstond lichte paniek en veel ongemak. Als je mensen uitnodigt om mee te denken over toegankelijk vervoer, maar zij het gebouw niet in kunnen, staat je geloofwaardigheid meteen onder druk.
Een helling helpt, de richel weghalen helpt meer
Tien minuten later kon de bijeenkomst alsnog beginnen. De gemeente meldde direct dat er een nieuwe helling was besteld. Tot onze verrassing klonk er applaus. Het eerste concrete resultaat was binnen, nog voordat we over de visie hadden gesproken.
Toch zou zo’n tijdelijke helling eigenlijk niet nodig moeten zijn. Iemand moet hem aanvragen, ophalen en op de juiste plek leggen. De toegang blijft daarmee afhankelijk van een extra handeling. De structurele oplossing is een ingang waar je zonder hulp naar binnen kunt. Oftewel, zorgen dat die richel geen obstakel meer vormt.
Wat voor één reiziger nodig is, helpt velen
Daar raakt deze ervaring aan het zogeheten curb-cut effect. De term verwijst naar verlaagde stoepranden die werden aangelegd voor rolstoelgebruikers. Ze bleken ook handig voor ouders met kinderwagens, reizigers met koffers, bezorgers en fietsers. Een aanpassing die voor de ene gebruiker noodzakelijk is, maakt de route voor veel anderen gemakkelijker.
Ook ondertiteling laat dat zien. Voor mensen die niet of minder goed horen, maakt die informatie toegankelijk. Maar ondertiteling helpt evengoed iemand die in een drukke trein een video bekijkt of het geluid uit heeft staan. Toegankelijkheid levert zo verbeteringen op die veel breder bruikbaar zijn dan voor de groep waarvoor ze oorspronkelijk bedoeld waren.
Ontwerp vanuit de reiziger die vastloopt
Voor publieke mobiliteit ligt daar een belangrijke les. Wie ontwerpt voor de gemiddelde reiziger, mist gemakkelijk de drempels die anderen onderweg tegenkomen. Kijk daarom juist naar de reiziger die moeite heeft met instappen, reisinformatie begrijpen of overstappen. Wat heeft diegene nodig om de reis zelfstandig te kunnen maken?
Ervaringsdeskundigen helpen om die obstakels zichtbaar te maken. Hun ervaringen maken concreet waar een ontwerp tekortschiet en welke aanpassingen nodig zijn. Een toegankelijke instap, duidelijke informatie of een overzichtelijke overstap kan vervolgens voor veel meer reizigers verschil maken.
Geef toegankelijkheid een vaste plek in beleid en uitvoering
Samen met Mobycon en Forseti werkt Publieke Mobiliteit aan toegankelijke mobiliteit. We maken ervaringsdeskundigen onderdeel van het ontwerpproces, benutten data en inzichten en nemen toegankelijkheid integraal mee in visie en beleid. Zo verbinden we de ervaringen van reizigers aan keuzes over de inrichting en organisatie van het vervoer.
Dat vraagt ook om concrete afspraken en inzicht in wat die opleveren. Met toegankelijkheidsscans, onderzoek en evaluaties brengen we knelpunten en verbeteringen in beeld. We helpen eisen en wensen vast te leggen in contracten en resultaten te monitoren. Daarmee krijgt toegankelijkheid een vaste plek in hoe publieke mobiliteit wordt ontworpen, georganiseerd en verbeterd.
Inclusief ontwerp begint bij het serieus nemen van de mensen die het vervoer gebruiken. Het resultaat is vaak gewoon beter ontwerp. En soms begint dat met iets kleins als een richel bij de voordeur.
